Fot. Tomasz Paczos, Kancelaria Senatu
Pierwszy dzień 39. posiedzenia Senatu był niezwykle intensywny. Izba podjęła przez aklamację uchwałę w 80. rocznicę konferencji jałtańskiej i przesiedleń Polaków oraz rozpatrzyła rekordową liczbę 28 ustaw, w większości o charakterze deregulacyjnym.
A) Cyfryzacja i modernizacja państwa:
- e-Sąd: Nowelizacje Kodeksu postępowania karnego i cywilnego umożliwią składanie keychnych pism procesowych (środków odwoławczych, wniosków) elektronicznie przez profesjonalnych pełnomocników.
- Architektura Informacyjna Państwa (AIP): Ustawa wprowadza strategiczne zarządzanie systemami IT państwa pod nadzorem Ministra Cyfryzacji.
- Krajowy System e-Faktur (KSeF): Wprowadzono obowiązek stopniowego przejścia na e-faktury dla wszystkich podatników VAT, co ma skrócić termin ich zwrotu z 60 do 40 dni.
- Uchylenie Centralnej Informacji Emerytalnej: Dane emerytalne będą dostępne wyłącznie przez aplikację mObywatel.
B. Deregulacja i ułatwienia dla biznesu:
- Zamówienia publiczne: Podniesienie progu stosowania ustawy z 130 do 170 tys. zł oraz ograniczenie dostępu do unijnego rynku ZP dla firm z państw trzecich niegwarantujących wzajemności.
- Milcząca zgoda: Wprowadzenie mechanizmu milczącego załatwienia sprawy w wielu procedurach administracyjnych.
- Działalność nierejestrowana: Przejście z miesięcznego na kwartalny limit przychodów.
- Uproszczenie kar: Złagodzenie kar za przestępstwa skarbowe niepowodujące strat podatkowych.
C. Ochrona konsumentów i obywateli:
- Ochrona nabywców mieszkań: Jawna odpowiedzialność deweloperów na zasadach rękojmi.
- Nieodpłatna pomoc prawna: Utrwalenie zdalnego doradztwa i zniesienie obowiązku składania oświadczeń o trudnej sytuacji materialnej.
- Ubezpieczenia: Umożliwienie weryfikacji numerów PESEL przy zawieraniu polis OC, by zapobiegać oszustwom.
D. Rolnictwo i energetyka:
- Ewidencja zabiegów ochrony roślin w formie elektronicznej.
- Wydłużenie terminów na dostosowanie miejsc do przechowywania nawozów naturalnych.
- Uproszczenie inwestycji w OZE: Zwolnienie z pozwolenia na budowę dla instalacji fotowoltaicznych do 500 kW.
3. Inne punkty obrad:
- Drugie czytanie projektów dot.: rzeczników patentowych, rozszerzenia statusu osób represjonowanych na młodzież oraz spółdzielni uczniowskich.
- Sprawozdanie Komisji Petycji z działalności w 2024 roku.
Przemówienie senatora Wadima Tyszkiewicza w dyskusji nad punktem 3. porządku obrad
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo!
Pracujemy dziś nad ustawą, która wdraża kompleksowe zmiany w zakresie kodeksu postępowania cywilnego oraz kodeksu cywilnego, a także szeregu powiązanych ustaw, w tym prawa o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych, ustawy o rzecznikach patentowych oraz regulacji dotyczących komorników i Prokuratorii Generalnej. Propozycja ta idzie w kierunku szerokiej digitalizacji w ramach postępowań sądowych w Polsce, a ponadto zwiększenia efektywności i transparentności w dostępie do wymiaru sprawiedliwości.
Pierwszy obszar zmian dotyczy pełnomocnictw i doręczeń elektronicznych. Ustawa wprowadza możliwość opatrywania pełnomocnictw elektronicznych podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym lub osobistym. Zmiany przewidują także, że korespondencja sądowa, jeśli tylko jest to możliwe, będzie się odbywać poprzez portal informacyjny, co wyeliminuje zbędną papierologię i przyspieszy procesy sądowe.
Drugim kluczowym obszarem zmian jest wzmocnienie roli mediacji i procedur alternatywnych. Nowelizacja usuwa paragraf mówiący o odmowie mediacji jako niewystarczająco uzasadnionej – art. 103 §2 – a jednocześnie wprowadza sankcje za nieuzasadnione unikanie mediacji. Dodatkowo ustawa przewiduje kierowanie stron do mediacji przed posiedzeniem przygotowawczym lub rozprawą w wybranych typach spraw, co ma przyczynić się do odciążenia sądów i promować polubowne rozstrzyganie sporów.
Trzeci obszar to interoperacyjność i procedury awaryjne. Ustawa wprowadza zasady składania pism i załączników za pośrednictwem portalu informacyjnego z wyłączeniem przypadków, gdy technicznie ich wniesienie jest niemożliwe. Wówczas dopuszcza się uzupełnienie dokumentacji w terminie 3 dni. Przewidziane są także mechanizmy zabezpieczające: uprawdopodobnienie braku dostępu do portalu po stronie sądu oraz możliwość późniejszego wniesienia dokumentów, z uwzględnieniem sytuacji wyjątkowych.
Szanowna Izbo, mamy dziś szansę uczynić wymiar sprawiedliwości bardziej nowoczesnym, szybszym w działaniu i przyjaznym dla obywateli. Wprowadzenie w ustawie rozszerzonej obsługi elektronicznej i możliwości stosowania podpisu zaufanego da nową jakość w postępowaniu cywilnym. Ponadto głębokie wsparcie mediacji sprzyja budowaniu kultury rozwiązywania sporów polubownie, bez obciążania wymiaru sprawiedliwości. Proponowane zmiany zasługują na poparcie.
Przemówienie senatora Wadima Tyszkiewicza w dyskusji nad punktem 29. porządku obrad
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo!
Nowelizacja Karty Nauczyciela dotyka jednego z najważniejszych filarów naszego państwa – edukacji publicznej i sytuacji zawodowej polskich nauczycieli. W obliczu rosnących oczekiwań wobec szkoły i jej kadry musimy spojrzeć na tę ustawę nie tylko przez pryzmat litery prawa, ale też z perspektywy odpowiedzialności za przyszłe pokolenia. Nowelizacja wprowadza istotne zmiany w zakresie awansu zawodowego nauczycieli oraz doprecyzowuje zasady wynagradzania i organizacji pracy nauczycieli, w tym nauczycieli początkujących. Odpowiada na potrzebę lepszego uporządkowania ścieżki kariery zawodowej w oświacie, a także umożliwia elastyczniejsze stosowanie przepisów przez organy prowadzące szkoły.
Nowelizacja zmienia okres zatrudnienia nauczyciela początkującego oraz modyfikuje zapisy dotyczące obowiązku uzyskania oceny pracy, umożliwiając dyrektorom większą swobodę w planowaniu przebiegu awansu. Wprowadza też możliwość wydłużenia okresu odbywania przygotowania do zawodu w przypadku nieobecności nauczyciela z przyczyn losowych. Jest to rozwiązanie korzystne z punktu widzenia zarówno organów prowadzących, jak i samych nauczycieli, którzy zyskują większą stabilność proceduralną.
Zmiany w przepisach obejmują także doprecyzowanie warunków przystąpienia do egzaminu na stopień nauczyciela mianowanego, a także zasad funkcjonowania komisji egzaminacyjnych. Uproszczono kwestie związane z reprezentacją organu prowadzącego w komisjach, co ma szansę usprawnić ich funkcjonowanie i zredukować problemy organizacyjne w samorządach.
Nie możemy zapominać, że każda zmiana w Karcie Nauczyciela ma konsekwencje nie tylko dla pracowników oświaty, ale także dla całych lokalnych społeczności. Kiedy nauczyciele są niedoceniani, przeciążeni lub zagubieni w zawiłych procedurach, cierpią na tym uczniowie. Jeśli chcemy mówić o odpowiedzialnym państwie, to musimy dbać o jakość warunków pracy tych, którym powierzamy przyszłość naszych dzieci.
Popierając tę ustawę, apeluję, abyśmy nie uznali jej za koniec reformy, lecz za skromny początek dalszego wysiłku legislacyjnego. Potrzebujemy ustawy, która nie tylko porządkuje przepisy, ale także tworzy bezpieczne, przyjazne i profesjonalne środowisko pracy w polskiej szkole. To powinien być nasz wspólny cel ponad politycznymi podziałami.