Fot. Tomasz Paczos, Kancelaria Senatu
27. posiedzenie Senatu – 22 stycznia 2025 r. – Podsumowanie
Senat upamiętnił ofiary Auschwitz i sprzeciwił się fałszowaniu wyborów na Białorusi
Podczas 27. posiedzenia Izba podjęła dwie kluczowe uchwały:
- W 80. rocznicę wyzwolenia Auschwitz-Birkenau senatorowie oddali hołd ofiarom niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady, podkreślając wagę pamięci o tej zbrodni jako przestrogi dla przyszłych pokoleń.
- W sprawie Białorusi Senat uznał, że zaplanowane na 26 stycznia wybory prezydenckie nie będą wolne i uczciwe, wezwał do uwolnienia więźniów politycznych i zadeklarował wsparcie dla białoruskiej opozycji demokratycznej.
Ponadto Senat:
- Przyjął z poprawkami ustawę przedłużającą do 2028 r. wsparcie dla elektrowni w ramach „rynku mocy” (koszt: ok. 9 mld zł).
- Przyjął bez poprawek ustawę ustanawiającą 14 lutego Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy AK oraz ustawę zaostrzającą system sankcji wobec Rosji i Białorusi.
- Zapoznał się z programem Polskiej Prezydencji w Radzie UE, której priorytetem jest „Bezpieczeństwo, Europo!” w siedmiu wymiarach.
Przed obradami minutą ciszy uczczono pamięć zmarłego marszałka Senatu Longina Pastusiaka oraz bohaterów Powstania Styczniowego.
Przemówienie senatora Wadima Tyszkiewicza w dyskusji nad punktem 3. porządku obrad
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo!
Stajemy dziś przed niezwykle istotnym zagadnieniem dotyczącym zmian w procedurze rozpatrywania protestów wyborczych oraz stwierdzania ważności wyborów prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i wyborów uzupełniających do Senatu. Przedstawiona ustawa ma na celu usunięcie wszelkich wątpliwości związanych z funkcjonowaniem Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, istnieją bowiem poważne zastrzeżenia dotyczące statusu sędziów tej izby, co potwierdzają wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Stąd konieczność podjęcia działań, które zapewnią stabilność i pewność prawną procesu wyborczego w naszym kraju.
Zmiany, które zakłada ustawa, wprowadzają nową procedurę rozpatrywania protestów wyborczych i stwierdzania ważności wyborów przez Sąd Najwyższy w składzie 15 sędziów o najdłuższym stażu. Jest to rozwiązanie, które ma na celu zapewnienie transparentności i bezstronności procesu, eliminując jednocześnie ryzyko kwestionowania decyzji przez instytucje międzynarodowe oraz krajowe środowiska prawnicze. Nie możemy pozwolić, aby wybory, które są fundamentem demokracji, były obciążone jakimikolwiek wątpliwościami co do legalności ich weryfikacji.
Nie możemy jednak pominąć istotnych wątpliwości dotyczących zgodności proponowanych zmian z zasadą stabilności prawa wyborczego. Uchwalenie ustawy już po ogłoszeniu wyborów przez marszałka Sejmu oraz prezydenta Rzeczypospolitej budzi pytania o przestrzeganie tzw. ciszy legislacyjnej, która powinna chronić proces wyborczy przed nagłymi i doraźnymi ingerencjami legislacyjnymi. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego wskazuje na konieczność unikania zmian w prawie wyborczym na mniej niż 6 miesięcy przed rozpoczęciem procedur wyborczych.
Pomimo wskazanych wątpliwości należy zwrócić uwagę na to, że Trybunał Konstytucyjny przyznał ustawodawcy prawo do dokonywania zmian w prawie wyborczym w okresie ciszy legislacyjnej, jeżeli jest to uzasadnione „nadzwyczajnymi okolicznościami o charakterze obiektywnym”. Na tle obecnych problemów na linii Sąd Najwyższy – Państwowa Komisja Wyborcza – minister finansów, związanych ze sprawozdaniem finansowym jednego z komitetów wyborczych, wydaje się, że mamy do czynienia z taką nadzwyczajną sytuacją o charakterze obiektywnym.
Przytoczone zmiany mają na celu uporządkowanie i zabezpieczenie procesu wyborczego. Procedowana ustawa ma nas też uchronić przed ingerencją w proces wyborczy ze strony nienależycie umocowanych w konstytucji „instytucji”, które jawnie działają na zlecenie polityczne.
Przemówienie senatora Wadima Tyszkiewicza w dyskusji nad punktem 4. porządku obrad
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo!
Przedmiotem obrad jest nowelizacja ustawy o rynku mocy, której głównym celem jest wprowadzenie dodatkowych aukcji uzupełniających. Zmiana ta ma na celu zwiększenie elastyczności w dostosowywaniu mocy wytwórczych do aktualnych potrzeb systemu energetycznego z jednoczesnym wspieraniem przejścia na technologie niskoemisyjne. Aukcje te pozwolą na szybszą reakcję na zmieniające się warunki rynku oraz na skuteczniejsze zabezpieczenie dostaw energii elektrycznej.
Ustawa wprowadza mechanizm, który pozwala jednostkom wytwórczym niespełniającym limitu emisji CO2 uczestniczyć w rynku na ograniczonych zasadach, tj. z. kontraktami nie dłuższymi niż rok. Jednocześnie wspiera rozwój jednostek niskoemisyjnych, umożliwiając im konkurencję w procesach aukcyjnych. To rozwiązanie nie tylko przyczynia się do realizacji celów klimatycznych, lecz także zwiększa bezpieczeństwo energetyczne kraju.
Istotnym elementem ustawy jest także dostosowanie polskiego prawa do unijnych regulacji zawartych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1747. Wprowadzenie tych przepisów harmonizuje nasz system z unijnym rynkiem energii, wzmacniając jego stabilność i konkurencyjność. Co więcej, przyjęte regulacje przewidują, że umowy mocowe zawarte w ramach aukcji uzupełniających będą obowiązywać dopiero po uzyskaniu odpowiedniego odstępstwa od Komisji Europejskiej.
Podsumowując, trzeba powiedzieć, że nowelizacja ustawy o rynku mocy to krok w kierunku zrównoważonego rozwoju polskiego sektora energetycznego, który jednocześnie odpowiada na współczesne wyzwania klimatyczne i technologiczne. Ustawa zapewni stabilność dostaw energii, wspierając jednocześnie transformację energetyczną naszego kraju.
Przemówienie senatora Wadima Tyszkiewicza w dyskusji nad punktem 6. porządku obrad
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo!
Procedujemy ważną nowelizację – zmianę ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego – która wzmocni nasze zdolności w przeciwdziałaniu wspieraniu agresji na Ukrainę oraz w ochronie bezpieczeństwa narodowego. Proponowane zmiany obejmują również przepisy dotyczące Krajowej Administracji Skarbowej oraz przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Kluczowym celem tych regulacji jest skuteczniejsze dostosowanie polskiego prawa do unijnych środków ograniczających, takich jak sankcje wobec podmiotów destabilizujących sytuację na Ukrainie. Zmiany te pozwolą na większą elastyczność w egzekwowaniu sankcji i rozszerzą kompetencje szefa Krajowej Administracji Skarbowej jako organu odpowiedzialnego za nadzór i egzekwowanie tych przepisów.
Nowelizacja zakłada również wydłużenie okresu obowiązywania tymczasowego zarządu przymusowego z 24 do 36 miesięcy, co jest odpowiedzią na praktyczne wyzwania w realizacji tego narzędzia. Ponadto wprowadzono precyzyjne przepisy dotyczące eksportu towarów objętych sankcjami, w tym obowiązek podawania danych użytkownika końcowego oraz składania szczegółowych oświadczeń. W sytuacji naruszenia tych przepisów naczelnik urzędu celno-skarbowego będzie miał możliwość zajęcia towarów i orzeczenia ich przepadku na rzecz Skarbu Państwa, co zwiększy efektywność działań w zakresie ograniczania nielegalnego handlu.
Równie istotnym elementem nowelizacji jest uszczelnienie regulacji dotyczących przywozu drewna i wyrobów drewnianych, co ma zapobiec obchodzeniu sankcji nałożonych na Rosję i Białoruś. Nowe przepisy przyznają także generalnemu inspektorowi informacji finansowej i Komisji Nadzoru Finansowego szerszy dostęp do informacji zwrotnych na temat kar nakładanych w wyniku kontroli. Te zmiany mają nie tylko wzmocnić współpracę między organami, ale również zwiększyć transparentność i skuteczność sankcji.
W podsumowaniu: omawiana ustawa to kluczowy krok w zwiększaniu bezpieczeństwa naszego państwa i solidarności z Ukrainą. Jej przepisy są wyrazem naszej determinacji, by skutecznie przeciwdziałać zagrożeniom zewnętrznym i wspierać międzynarodowy porządek oparty na prawie. Zwracam się do Wysokiej Izby z prośbą o przyjęcie tej ustawy jako istotnego narzędzia w obronie naszych wartości i interesów.